Tsohon shugaban Hukumar Korafe-Korafe da Yaki da Cin Hanci ta Jihar Kano, Barr. Muhuyi Magaji Rimin Gado, ya bayyana cewa yaki da cin hanci a Najeriya ya zama mai haɗari kamar fuskantar ƙungiyoyin miyagun kwayoyi na Colombia.
Rimin Gado ya yi wannan jawabi a Legas ranar Talata a wurin taron baje koli karo na 19 na Compendium kan manyan laifuka 100 na cin hanci da rashawa a Najeriya, inda ya yi gargadin cewa gurbatattun hanyoyin sadarwa a Najeriya suna aiki da irin wannan matakin na rashin tausayi da yanke kauna da ke da alaka da mugayen kungiyoyin a Colombia kamar kungiyoyin Medellín da Cali.
Jaridar Solacebase ta rawaito cewa taron an shirya shi ne ta hannun Hukumar Raya Dan Adam da Muhalli (HEDA Resource Centre) tare da haɗin gwiwar ƙungiyoyin cikin gida da na ƙasa da ƙasa don tunawa da Ranar Yaki da Cin Hanci ta Duniya, wadda taken ta ke “Haɗa Kai da Matasa Don Yaki da Cin Hanci: Gina Gaskiya a Gaba.”
Rimin Gado ya ce cin hanci a Najeriya ya haifar da talauci, laifuka masu tsanani, da fashi da makami, yanayi da ke bai wa ƙungiyoyin laifi damar ɗaukar sabbin mambobi cikin sauƙi.
Ya bayyana cewa ƙaruwar tashin hankali da fashi a Arewa yana da alaƙa da yadda jami’an gwamnati masu cin hanci ke amfani da kuɗaɗen jama’a wajen gina manufofin kansu wanda ke jawo wahalar rayuwa.
Ya tuna cewa matsalolinsa sun fara ne lokacin da ya fara bincike kan wasu korafe-korafen cin hanci, wasu daga ciki sun shafi kamfanoni da daga baya ya gano suna da alaƙa da tsohon gwamnan Kano, Abdullahi Umar Ganduje.
Binciken ya bayyana biliyoyin Naira a cikin zargin harkokin ba bisa ka’ida ba da suka shafi Harajin Cikin Gida (IGR), ciki har da biyan kuɗi na ƙarya kan ƙasa da ayyukan haɗin gwiwar jama’a-da-ƙungiyoyi masu zaman kansu.
Rimin Gado ya ce ‘yan siyasa masu cin hanci suna aiki “kamar cutar daji” da dole ne a cire su ta hanyar gyare-gyare masu wahala amma masu muhimmanci idan Najeriya na son dawo da martabarta a duniya.
Ya yi kira ga ‘yan Najeriya da su yi amfani da tsarin dimokuradiyya wajen zaben shugabanni da suka san haƙƙin su.
Ya kuma bayyana yadda ‘yan sanda, karkashin jagorancin rundunar IGP, suka cafke shi a Kano suka kai shi Abuja da dare, inda shi da iyalinsa suka fuskanci tsananin wahala na sa’o’i yayin da ake tsare da shi.
Rimin Gado ya ce wasu jami’an ‘yan sanda na aiki ne bisa umarnin ‘yan siyasa masu iko da ke son su hana bincike kan satar dukiya mai yawa.
Ya tambayi halaccin cafke shi kan al’amura da suka riga suka kasance a gaban kotu, yana mai cewa, “Me yasa za a kama ni kan aiki da na yi bisa izinin doka? Idan za a iya, me ya hana a kama jihar?”
Ya kara da cewa ba za a iya magance cin hanci yadda ya kamata ba idan hukumomin doka sun kasance karkashin tasirin siyasa.
Wasu ‘yan siyasa sun kasance masu haɗari kamar shugabannin miyagun kwayoyi, suna shirin lalata komai don kare dukiyar da aka sata.
A jawabin da ya gabatar mai taken “Matasa a Matsayin Jakadan Gaskiya: Gina Makoma Ba Tare da Cin Hanci ba a Najeriya,” ya yi kira ga matasa da su jagoranci gaskiya da adalci, su kuma ƙi shugabancin da ke da cin hanci.
Rimin Gado ya kammala da cewa ci gaban Najeriya zai ci gaba da zama ƙarƙashin matsala har sai ‘yan cin hanci sun rasa tasirin su a tsarin siyasa da tattalin arzikin ƙasa.
